Aleksander Wielki – boski czy po prostu sprytny i uzależniony od władzy?

Aleksander Wielki
Aleksander Wielki
Aleksander Macedoński

Aleksander Wielki (zwany także Aleksander Macedoński) – upadek wielu prowadzi do wielkości jednego. W greckiej historiografii Filip II Macedoński jest określany jako ważny mąż stanu, polityk i przywódca wojskowy. Z imieniem i osiągnięciami Filipa II wiąże się powstanie jego panowania i przekształcenie go w najsilniejsze państwo na Półwyspie Bałkańskim. Doszedł do władzy w czasie ostrego konfliktu politycznego i niepokojów. Początkowo Filip był opiekunem swojego siostrzeńca, drobnego Amyntasa IV, jednak po obaleniu młodego króla władza przeszła w jego ręce.

Aleksander Wielki, Filip II – ojciec

Po przejęciu władzy Filip II postanowił przejąć całkowitą kontrolę nad grecką polis. Zreformował armię i uczynił ją dobrze wyszkoloną i zorganizowaną siłą bojową. W rzeczywistości położył podwaliny pod aparat wojskowy, z którego później korzystał Aleksander Wielki. Podzielił kraj na okręgi wojskowe. Każdy z tych okręgów musiał zaopatrzyć w określoną liczbę żołnierzy, na czele z miejscową arystokracją. W ten sposób Filip II stworzył wspólną armię, z siłami lądowymi podzielonymi na trzy typy.

Wykorzystał zgromadzone doświadczenie i wiedzę i stworzył tzw. falangę, czyli układ ciężkiej piechoty w określonej kolejności walki. Zazwyczaj falanga składała się z kilku tysięcy żołnierzy ustawionych w prostokątnym bloku. Ze względu na komunikację taktyczną głębokość falangi była zróżnicowana, mogła pomieścić od 8 do 16, a czasem nawet do 24 rzędów żołnierzy. Żołnierze byli ciężko uzbrojeni, głównie w miecze i duże prostokątne tarcze, a pierwsze szeregi niosły włócznie różnej długości zwane sarissae. Z każdym kolejnym rzędem włócznie stawały się dłuższe i umieszczane na ramionach żołnierzy frontowych do walki.

W ten sposób do walki jednocześnie wzięły udział szeregi frontowe, co zwiększyło siłę penetracji wojsk. Falangę wspierały także inne jednostki piechoty składające się z kawalerii, kontyngentów średnio i lekko uzbrojonych, urządzeń miotających i oblężniczych, katapult itp. Zmiany w kawalerii wprowadził także Filip II, ojciec Aleksandra Wielkiego. Ich główną siłą uderzeniową była ciężka kawaleria, z której część reprezentowała arystokrację i była uzbrojona w długie lance, miecze, hełmy itp. Wprowadzenie falangi, która była praktycznie niezniszczalna, oraz utworzenie stałej armii uczyniło armię macedońską największą potęgą na Półwyspie Bałkańskim.

Filip II przywiązywał dużą wagę do stanu wewnętrznego kraju i wzmacniał swoją władzę. Podjął działania przeciwko pretendentom do władzy królewskiej i podporządkował sobie arystokrację, skupiając ją wokół siebie na różnych stanowiskach i urzędach na dworze królewskim i w wojsku. Gromadzenie dużych funduszy umożliwiło utrzymanie dużej armii, dlatego Filip II prowadził aktywną politykę podboju i politykę zagraniczną. Aby jednak podbić ówczesny świat, potrzebował także stabilnej floty, gdyż pilnie potrzebna była przewaga na morzu.

W jednym ze swoich pierwszych wyczynów Filip II podbił dwa miasta Amfipolis i Pydna, które były ważnymi miastami portowymi na wybrzeżu Morza Egejskiego. Było to przyczyną pogorszenia stosunków pomiędzy jego imperium a Atenami. Obie strony stanęły w obliczu otwartej wojny. Kolejnym celem Filipa było zdobycie jak największej liczby miast i ziem na półwyspie Chalcydyckim i wzdłuż północnego wybrzeża Morza Egejskiego. Po wojnie z Atenami udało mu się zdobyć większość terytorium wyspy Chalkidiki i przyległych obszarów na wybrzeżu Morza Egejskiego.

Wojna ta zakończyła się tzw. pokojem Filokratesa. Był to wielki sukces Filipa II. H. uznanie ekspansji terytorialnej państwa kosztem Aten i innych polis. Po sukcesach na południu Filip udał się do Tracji, gdzie napotkał niewielki opór. W 341 r. p.n.e. W 400 rpne dotarł do wnętrza Tracji wzdłuż rzeki Hebros (Maritza) i założył tam miasto Philippopolis (Płowdiw, Bułgaria) we własnym imieniu. W literaturze podaje się, że dotarł on w miejsce dzisiejszego miasta Yambol. W 340 r. p.n.e. W 400 rpne Filip II próbował podbić Bizancjum, ale bezskutecznie.

Po tych wydarzeniach Ateny i Teby utworzyły wielką koalicję i rozpoczęła się nowa wojna. W bitwie pod Heronei w Beocji w 338 rpne. W 300 rpne Filip II odniósł całkowite zwycięstwo. Decydujący cios swoją kawalerią zadał mu jego syn Aleksander III (późniejszy Aleksander Wielki) i bitwa została wygrana. Po tym zwycięstwie Filip szukał pokoju i zaprzestał działań wojennych. Pomimo porażki Ateńczyków zaproponował im umiarkowane warunki, które nie wpłynęły na ich niezależność. Oddał część wysp Ateńczykom, ale w zamian zajął ateńskie miasta na północy, potwierdzając w ten sposób swoje wpływy nad cieśninami do Morza Czarnego, co zadało Atenom poważny cios gospodarczy.

Po zawarciu pokoju z Ateńczykami przeniósł się na Peloponez przy pomocy Argos i kilku innych miast i zniszczył wpływy Sparty. 337 p.n.e. W 400 roku p.n.e. Filip II zwołał przedstawicieli wszystkich miast greckich do Koryntu na tzw. Kongres Koryncki. Na tym kongresie powstała Unia Panhelleńska. Na czele Unii stał Filip II, a jej członkami były podległe mu polis, którym zakazano prowadzenia wojen między sobą i prowadzenia niezależnej polityki zagranicznej. Organem zarządzającym był tzw. Sanhedryn, którego zadaniem było załatwianie wyłącznie bieżących spraw na polecenie króla.

Na Kongresie Korynckim zdecydowano, że królestwo Filipa II i sojusz panhelleński powinny wypowiedzieć wojnę Persji. Filip miał być naczelnym dowódcą wojsk liczących około 200 000 ludzi, 15 000 kawalerii i dużej floty. Dzięki tym decyzjom rozpoczęły się przygotowania do działań wojennych i eksploracji północno-zachodniej Azji Mniejszej.

W 336 r. p.n.e. Filip II został zamordowany na weselu swojej córki w 400 roku p.n.e. Nie udało mu się zrealizować swoich wielkich planów, które planował i przygotowywał przez wiele lat. Jego morderstwo było całkowitym zaskoczeniem dla starożytnego świata. Doniesienia o jego śmierci są sprzeczne. Niektórzy twierdzą, że był to spisek zorganizowany przez szlachtę, niezadowoloną z dużej władzy osobistej króla. Inni twierdzą, że spisek był wspierany przez Persów, którzy obawiali się ambicji i działań Filipa II przeciwko Persji po decyzjach Kongresu Korynckiego.

Istnieje również wersja, która wspomina, że ​​w centrum spisku znajdowała się żona Filipa, Olimpia i ich syn Aleksander. Być może przyczyną zamachu było nowe małżeństwo Filipa II i obecność dwóch innych synów, co groziło uniemożliwieniem przyszłemu Aleksandrowi Wielkiemu objęcia tronu po swoim ojcu. Ostatecznie żadna wersja nie została potwierdzona.

Spisek przeciwko Filipowi II doprowadził do rozłamu w szlachcie i stworzył warunki do wewnętrznych napięć politycznych. Podbite wcześniej miasta wykorzystały sytuację i rozpoczęły powstania. Z tego powodu większość arystokracji i niektórzy z najbardziej szanowanych przywódców wojskowych Filipa II, tacy jak Parmenion, Antypater i inni, wzywali Aleksandra III. do króla.

Aleksander Wielki: podboje i ambicje

Aleksander Wielki miał około 20 lat, gdy objął władzę w Macedonii. Jak na tamte czasy otrzymał bardzo dobre wykształcenie i przeszkolenie. Od 3 roku życia był uczniem wielkiego greckiego filozofa Arystotelesa. Znał dobrze życie polityczne i kulturę starożytnej Grecji. W źródłach i literaturze często jest on bezpodstawnie idealizowany i uznawany za wielkiego. Niektórzy autorzy wielkość rozumieją jako zdolność do niszczenia innych narodów i kierowania wobec nich agresji. Prawie wszystkie źródła podkreślają jego żądzę władzy i ambicję rządzenia dużymi obszarami i wieloma ludźmi. Oprócz jego złych cech, wspomina się również o jego dobrych cechach i błyskotliwych rządach.

Malowidło ścienne Tracja przed Chrystusem
Malowidło ścienne Tracja przed Chrystusem

Konsolidacja władzy

Na początku swego panowania Aleksander Wielki musiał najpierw rozprawić się z przeciwnikami wewnętrznymi, zapanować nad armią i zdobyć jej przychylność. Aby w końcu zostać następcą ojca, Aleksander musiał zostać powitany jako król przez swoje wojska. Jego kolejnym zadaniem było uporanie się z obszarami, które chciały odrzucić jego władzę. Najpierw podjął kampanię w Tracji, aby zniszczyć zbuntowane plemiona trackie. Była to ważna kampania, ponieważ po podbiciu tych ważnych terytoriów zrobił to Aleksander III. zapewnić sobie wsparcie w przyszłej wojnie z Persją.

Kampania do Tracji zakończyła się sukcesem – bez oporu Aleksander Wielki dotarł nad brzeg rzeki. Inwazja na Trację nie napotkała żadnego oporu. Zamierzał dotrzeć do obszarów za rzeką, ale kampania ta pozostała niekompletna. Po śmierci Filipa II w wielu miejscach wybuchły bunty, z którymi Aleksander musiał się uporać. Największy bunt miał miejsce w Beocji, którą wsparli także Ateńczycy. Szybko stłumił bunt i pokonał Tebańczyków, zrównując z ziemią starożytne miasto Teby. Ateny uniknęły ciosu Aleksandra, ponieważ kiedy przybył on do Beocji, aby stłumić bunt, wojska ateńskie nie zostały jeszcze wezwane na pomoc.

Podbój Persji

Wiosną 334 r. p.n.e. Zaczął Aleksander III. wojnę z Persją, kierując swoje wojska do Azji Mniejszej. Jego armia składała się z około 30 000 żołnierzy lądowych, 5 000 kawalerii i około 160 statków. Za mało w porównaniu z potencjałem militarnym Persji. Plany Aleksandra przewidywały toczenie bitew na lądzie, ponieważ jego flota była dwukrotnie większa od floty perskiej na Morzu Egejskim. Zgodnie z postanowieniami Kongresu Korynckiego Persja przygotowywała się do inwazji z dużą armią perską i dziesiątkami tysięcy greckich najemników. Dowódcą wojsk perskich był Memnon z wyspy Rodos.

Dobrze znał cechy i możliwości armii przeciwnika i dlatego zasugerował perskim przywódcom, że Aleksander III. aby pozwolić mu na dalsze posuwanie się na obszary Azji Mniejszej i tym samym odcięcie dostaw dla jego armii. Jednak władcy Azji Mniejszej nie chcieli opuścić swojego kraju, aby zostać splądrowanym i odrzucili ofertę Memnona. Pierwsza bitwa Persów z Aleksandrem Wielkim miała miejsce nad brzegami małej rzeki Granicus, która wpadała do Morza Marmara, a Persowie dysponowali armią liczącą około 40 000 bojowników. Persowie przegrali bitwę. Aleksandra uratował od pewnej śmierci jeden ze swoich kumpli.

Słabe dowództwo perskie i brak miejsca przyczyniły się do tego, że Aleksander wygrał bitwę i był w stanie otoczyć i pokonać wojska perskie oraz oddziały greckich najemników. Około 2000 bojowników zostało schwytanych i wysłanych do Macedonii jako niewolnicy. Po tym zdecydowanym zwycięstwie Aleksander Macedoński usiadł. celem było jak najszybsze podbicie dużej części Azji Mniejszej. Wkrótce udało mu się bez walki zdobyć miasto Sardes, perskie tereny Frygii i Lidię, podczas gdy greckie miasta na wybrzeżach Azji Mniejszej nie chciały podejmować żadnego ryzyka i podporządkowały się mu bezpośrednio. Jedynie Milet i Halikarnas stawiały opór, ale także zostały schwytane po kilku silnych atakach. Aleksander Wielki przeniósł się dalej na południe i wkrótce większość Azji Mniejszej znalazła się w jego rękach.

W następnym roku, 333 p.n.e. W 200 rpne Aleksander Macedoński złamał się. do Syrii. Podczas marszu przez góry Taurus wielka armia perska pod osobistym dowództwem perskiego króla Dariusza III zaskoczyła. Kodomana Aleksandra z tyłu i udało mu się odciąć swoje połączenia z Azją Mniejszą i swoimi bazami. Aleksander Macedoński wycofał się, a jesienią doszło do jego drugiej dużej bitwy z Persami. W mieście Isa na przełęczy do Syrii Aleksander Macedoński odniósł drugie wspaniałe zwycięstwo.

Na widok pokonanych wojsk Dariusz III uciekł. z bitwy jego rodzina i cała świta zostały schwytane, a bogactwa w obozie perskim splądrowane. Po tej bitwie Dariusz III. Aleksander zaoferował pokój, ale odmówił i przeniósł się dalej na południe, do swoich nowych podbojów. Pospiesznie podbił Byblos, Sydon i kilka innych miast. Udało mu się przedostać do Egiptu, który był częścią monarchii perskiej. W Egipcie Aleksander Wielki został powitany jako wyzwoliciel, otrzymał wsparcie egipskiego kapłaństwa i wysokiej arystokracji i został ogłoszony synem Ammona.

Według tradycji starożytnego Egiptu było to uznanie go za władcę Egiptu, a Aleksander został ogłoszony faraonem. W zachodniej części delty rzeki. Na jego cześć założono miasto Aleksandria. Wiosną 331 r. p.n.e. podjął się Aleksander III Macedoński, przy wsparciu finansowym egipskiej szlachty i duchowieństwa, rozpoczęła kampanię z Egiptu do Mezopotamii. Po kilku miesiącach złapano go niedaleko nadrzecznej wioski Gaugamela. Trzecia bitwa rozegrała się pomiędzy jego oddziałami a Persami.

Dariusz zebrał dużą armię z kilku pozostałych ziem Persji, ale była ona niekonsekwentna, słabo wyszkolona i popełniła błędy w swojej strategii i zarządzaniu wojskami, co doprowadziło do ich całkowitej porażki. Dariusz pozostał praktycznie bez armii. Aleksander wkroczył do Babilonu jako wyzwoliciel z niewoli perskiej i wkrótce bez oporu podbił wszystkie trzy stolice Persji – Ektaban, Suzę i Persepolis. Po ostatecznej porażce Dariusz III uciekł. daleko na wschodzie, gdzie został zabity przez swoich.

Po jego śmierci Aleksander Wielki ogłosił się swoim prawowitym następcą, podjął także próby dotarcia do perskiej szlachty. Po tych podbojach najważniejsze tereny Persji znalazły się w jego rękach, jednak nie był z tego zadowolony. Kontynuował swój postęp militarny na wschód, do Azji, i od 330 do 327 p.n.e. W 200 roku p.n.e. Aleksander Wielki zdołał całkowicie podbić wszystkie tereny Persji.

Indie – granica wielkości

Po Aleksandrze III. Po podbiciu całej Persji jego pragnienie nowych podbojów nie zostało zaspokojone. Zwrócił się do Indii, gdzie kraj był podzielony na mniejsze i większe stowarzyszenia państwowe, na których czele stali radżasowie, którzy nieustannie toczyli ze sobą wojnę. Mimo niechęci części swoich wojsk Aleksander pomaszerował tam, gdyż warunki do nowych podbojów wyglądały obiecująco. W bitwach z potężnymi przeciwnikami, których żołnierze używali także słoni bojowych, zwyciężył Aleksander III. jedno zwycięstwo za drugim. Jego wojska ruszyły dalej na wschód i dotarły do ​​rzeki. Hyfaza, ale potem marsz stał się niemożliwy.

Armia, która poniosła już znaczne straty w ludziach, była przyzwyczajona do innych warunków. W tych nowych krajach rozpoczął się okres deszczów tropikalnych, brakowało sprzętu i broni technicznej, w związku z nowymi warunkami klimatycznymi pojawiły się choroby itp. Niezadowolenie z dużej odległości od ojczyzny i warunków, w jakich żyli teraz się znalazły, stały się przyczyną ewentualnych niepokojów. Aleksander Wielki próbował przekonać swoje wojska do kontynuowania podbojów po całym znanym świecie, ale bezskutecznie.

Rozpoczął się odwrót na zachód, a większość armii udała się różnymi drogami do Mezopotamii. W 325 r. p.n.e. W 400 rpne wojska Aleksandra przybyły do ​​Babilonu, nowej stolicy rozległego państwa Aleksandra Wielkiego. Utrzymywał administrację podległych mu terytoriów na wzór państwa perskiego, a na niektórych obszarach pozostała stara administracja złożona z miejscowych arystokratów.

Kiedy zmarł Aleksander Wielki?

Kiedy zmarł Aleksander Wielki?
Kiedy zmarł Aleksander Wielki?

Aleksander Wielki zmarł w lipcu 323 p.n.e. BC, nie podejmując działań w celu zachowania integralności ogromnego państwa, w którym żyło wiele narodów posługujących się różnymi językami i, co najważniejsze, o różnym poziomie rozwoju. Doniesienia o jego śmierci są sprzeczne. Jedna wersja mówi, że Aleksander Wielki zapadł na ciężką chorobę tropikalną, inna zaś, że został otruty podczas uczty przez Iolaosa, syna Antypatra, wicekróla Macedonii, Grecji i Europy. Aleksander Wielki zmarł stosunkowo młodo i nie pozostawił po sobie dziedzica.

Zaostrzyło to problem sukcesji politycznej. Jedyną siłą polityczną w tym czasie była armia, która służyła jemu i tylko jemu, ale wówczas nie była zjednoczona. Doszło do kontrowersji i rywalizacji pomiędzy oddziałami lądowymi, rekrutowanymi głównie z ludności wiejskiej, a kawalerią arystokracji.

Aleksander Wielki – spadkobiercy

Następcami Aleksandra Wielkiego był jego przyrodni brat Filip III. Arideusa i Aleksandra IV, który urodził się wkrótce po śmierci ojca jego ukochanej żonie Roksanie. Ostatecznie watażka Perdiccas przejął władzę jako regent młodszego Aleksandra IV. Ale prawie żaden ze starszych oficerów wojskowych dowodzących na poszczególnych terytoriach nie był gotowy zaakceptować zaistniałej sytuacji.

Było między nimi coraz więcej sprzeczności, nie zwracali uwagi na drobnego króla i panowanie Perdykkasa i kierując się osobistymi interesami politycznymi, zawiązali sojusz przeciwko wrogowi. Podczas uroczystej procesji w Syrii niosącej ciało Aleksandra III. przywieziony z Babilonu do Macedonii w celu pochówku, generał Ptolemeusz ukradł sarkofag i pochował go w Egipcie. Później został ponownie pochowany i nie wiadomo na pewno, gdzie obecnie znajdują się jego szczątki.

Aleksander Wielki – Ciekawostki o nim i jego panowaniu:

  • Aleksander Wielki założył ponad 70 miast – 20 z nich we własnym imieniu. Najbardziej znanym z nich jest miasto Aleksandria w Egipcie.
  • W pobliżu rzeki Hidaspa (na terenie dzisiejszego Pakistanu) Aleksander założył miasto ku czci swojego ulubionego konia, który zginął w tej bitwie – Bucefala. Jego imię oznacza „głowa byka”. Koń był własnością 12-letniego Aleksandra III. kupiony na aukcji.
  • Aleksander Wielki miał fobię na punkcie kotów.
  • Od pierwszego zwycięstwa aż do śmierci Aleksander Wielki nie przegrał ani jednej bitwy.
  • Dzisiejsza Republika Macedonii nie ma nic wspólnego z pierwszym państwem macedońskim, które powstało w VIII wieku p.n.e. został założony.
  • Po ogłoszeniu się królem Persów Aleksander Wielki zaczął ubierać się jak król perski i wziął za żony dwie perskie kobiety. Wierzył, że przestrzeganie perskich zwyczajów przyczyni się do dobrych stosunków między Persami, Macedończykami i Grekami.
  • Po rozpoczęciu podbojów w Azji Mniejszej Aleksander Wielki utrzymywał kontakt ze swoim dawnym nauczycielem Arystotelesem.
  • Z okazji święta ku czci umierającego przyjaciela Aleksander Wielki zorganizował festiwal wina. W konkursie wzięło udział ponad 40 mężczyzn, a wielu z nich dosłownie zmarło później z powodu nadmiernego spożycia alkoholu.
  • Jedna z najbardziej znanych legend związanych z Aleksandrem III. Macedonii to węzeł gordyjski. Mówi, że król Frygii Gordius zawiązał skomplikowany węzeł i oświadczył, że ktokolwiek zdoła go rozwiązać, zostanie następnym królem Frygii. W 333 r. p.n.e. W 500 rpne Aleksander podbił Frygię i przeciął mieczem słynny węzeł.
  • Aleksander Wielki miał różne kolory oczu – jedno było niebiesko-zielone, drugie brązowe. Obecnie nazywa się to heterochromią, ale w przeszłości mogło być uważane za coś wyjątkowego.

Epilog

Negatywną cechą panowania Aleksandra Wielkiego jest to, że zniszczył on ludzki potencjał swojego ludu w swojej dążeniu do podboju świata. Wśród żołnierzy, których przeniósł z Europy do Azji Mniejszej, było co najmniej 20 000 Macedończyków. Przez kolejne lata, podczas wszystkich swoich podbojów, nieustannie apelował do swego namiestnika w Macedonii o przysłanie mu posiłków. Między 334 a 323 p.n.e W 500 rpne wysłano dużą liczbę Macedończyków jako posiłki i wielu z tych wojowników zginęło lub nie wróciło z innych powodów.

Należy mieć na uwadze, że liczba ludności zamieszkującej te kraje była znacznie niższa niż obecnie. Średnia długość życia była również znacznie krótsza niż obecnie. Brak zdziesiątkowania tysięcy młodych mężczyzn, a może nawet setek tysięcy, mógłby doprowadzić do upadku demograficznego jednego z ówczesnych państw lub miast-państw.

Brak koloru narodu, brak tak dużej liczby młodych mężczyzn przez długi okres czasu może jedynie doprowadzić do spadku wskaźnika urodzeń w kraju i wymieszania się jednych narodów z innymi lub zmiany proporcji większości w społeczeństwie. Dążenie Aleksandra Wielkiego do zdobycia jak największej powierzchni ziemi miało niezwykle negatywny wpływ na potencjał demograficzny starożytnej Macedonii, co wpłynęło także na jej rozwój historyczny w kolejnych dziesięcioleciach.

Jak wiedzą wszyscy archeolodzy i historycy, nie ma żadnych zapisów dotyczących języka i pisma macedońskiego wcześniej, z czasów Aleksandra Wielkiego, a nawet po nim. Mieszkańcy współczesnej Macedonii i Macedonii Północnej posługują się przede wszystkim dialektem języka bułgarskiego, a ich korzenie wywodzą się od Bułgarów. Język, który obecnie nazywa się macedońskim, to nic innego jak dialekt języka bułgarskiego. Kilka lat po jego śmierci jego imperium zniknęło, pozostawiając po sobie jedynie legendy o jego wyczynach wojskowych. Czy Aleksander Wielki poświęcił swój lud w imię własnej wielkości? Aleksander Wielki

Aleksander Wielki
Aleksander Wielki

Historia Aleksander Wielki jest rzeczywiście niezwykła. Przeczytaj inne ciekawe artykuły na temat: Ochrydy, Macedonii Północnej, język macedoński

error: Content is protected !!